Cognitivisme

[] [] []

Het cognitivisme is een stroming waar veel aandacht besteed word aan de manier waarop informatie verwerkt wordt, in tegenstelling tot andere theorieën waar enkel aandacht besteed wordt aan het leerproduct. Door de werking van het brein te bestuderen wordt inzicht verschaft in de verwerkingsprocessen die plaats vinden. Dit in tegenstelling tot het behaviorisme waar enkel uiterlijke gedragingen worden bestudeerd. In de onderstaande afbeelding staat een model van de informatiestroom door de verschillende geheugens afgebeeld. Duizenden stimuli bereiken het Kort Sensorisch Geheugen (KSG).Door middel van 'aandacht' word een klein deel van de stimuli naar het Korte Termijn-geheugen (KTG) getransporteerd. Wanneer deze als 'belangrijk' worden gekwalificeerd kan een deel rechtstreeks naar het Lange Termijn-geheugen (LTG) worden getransporteerd (bijvoorbeeld een telefoonnummer) of doorgestuurd worden naar het Werkgeheugen (WG). Als dit laatste gebeurt, wordt er al aanwezige kennis uit het LTG gehaald. De kennis uit het LTG (voorkennis) wordt geconfronteerd met de nieuwe informatie in het WG. Dit proces zou men 'denken' kunnen noemen. De nieuwe informatie wordt als het ware bewerkt.
 * Cognitivisme**



Robert M. Gagne was een amerikaanse leerpsycholoog, die werd geboren in 1916 in Andover, VS. Hij behaalde zijn dokterstitel in 1940 aan de Yale universiteit en de Brown universiteit. Vanaf 1958 was hij hoogleraar algemene en teogepaste psychologie aan de universiteit van Princeton, VS. Zijn belangrijkste werk, The conditions of learning, werd in 1964 gepubliceerd. Hierin probeerde hij de verschillende ongelijke opvattingen over het leerproces in een systeem onder te brengen. Aan elke type dan hij onderscheidt, heeft hij voorwaarden verbonden aan de leerlingen en de leersituatie.
 * Robert M. Gagne**

//1. Signal learning.// “Signaal leren” is het leren te reageren op prikkels. Leren is hierbij het krijgen van gedragsvormen, waarbij gedragingen worden opgevat als reacties op prikkels. Onderwijzen is dan het opbouwen van ingewikkelde gedragspatronen uit enkelvoudige reacties.Een kenmerk van dit soort leren, is dat de wil geen invloed heeft op het vertoonde gedrag. //2. Stimulus response learning.// Een voorbeeld van een prikkel- reactie koppeling: een hond tilt zijn poot op nadat het baasje de opdracht “pootje geven'' geeft. De hond geeft een specifieke reactie op een bepaalde prikkel. Gagné benadrukt dat bij dit soort leren de externe prikkel altijd begeleid moet worden door innerlijke stimulering. Als de hond bij de opdracht “pootje geven” zijn poot optilt, hoor je de hond te belonen. //3. Chaining. De vorming van gedragsketens.// Het gaat hier om stimulus-response koppelingen, waarbij eerder geleerde afzonderlijke S-R koppelingen in een bepaalde volgorde met elkaar verbonden worden. Voorbeelden: het leren typen, zwemmen, en het leren van andere vormen van automatismen. //4. Verbal association. De vorming van verbale ketens.// Ook hier gaat het weer om S-R koppelingen, maar nu zijn ze van verbale aard. Voorbeeld: het uit het hoofd leren van een gedicht. Na de eerste twee regels van het gedicht geleerd te hebben, leer je de eerste drie regels enz. Het steeds weer herhalen van het eerste stuk is van belang, opdat de afzonderlijke gedeelten tezamen één geheel gaan vormen. //5. Meervoudige onderscheidingen: Discriminatieleren.// Met het leren van meervoudige onderscheidingen bedoelt Gagné het type leerproces, dat de persoon in staat stelt onderscheiden antwoorden te geven op directe prikkels. Een kind leert dieren te onderscheiden in honden, katten, paarden enz. Het leren onderscheiden van lettersymbolen bij het aanvankelijk lezen is nog niet zo eenvoudig: de letters p,b,d, m, n, u en w lijken bedrieglijk veel op elkaar. //6. Concept learning. Het vormen van begrippen.// Het leren van begrippen zou men het omgekeerde kunnen noemen van het leren van meervoudige onderscheidingen. Het gaat om homogene objecten tot één klasse te verbinden. Wanneer een kleuter ontdekt dat een bloempje dezelfde kleur heeft als de blouse van de juffrouw, dan abstraheert het de kleur van de bloem, los van de vorm van de bloem, de kleur van de blouse, los van de vorm van de blouse. Het kind zal zijn aandacht eerst richten op de vorm, daarna op de kleur en tenslotte op afmetingen. Voor begripsvorming is het van belang om veel sorterend bezig te zijn, waarbij de denkfunctie gestimuleerd wordt. //7. Rule learning. Het leren van regels of principes.// Een regel is een verbinding van twee of meer begrippen. Gas zet bij verwarming uit. Het kind moet de begrippen gas en verwarming kennen en bovendien een relatie ertussen leggen. Wordt dit verband niet begrepen, en alleen maar nagezegd, dan is er sprake van verbalisme. Het gaat er niet om de regel op te zeggen, maar om de regel toe te passen. //8. Problem-solving. Het oplossen van problemen.// Problem-solving wordt vaak denken genoemd. Het is het combineren van reeds eerder geleerde regels, tot regels van een hogere orde. Leren is vaak structureren en organiseren. Je kent de dingen eerst goed als je de structuur inziet. Bij het aanvankelijk lezen moet men niet verzuimen om woorden zowel akoestisch als visueel grondig te structureren. Elk woord moet een duidelijke structuur krijgen voor het kind, waarin het de samenstellende delen (de letters) zo spoedig mogelijk moet leren onderscheiden. Een structuur is immers een geleed geheel. Inzicht wordt verkregen als de oude, duistere structuur omgezet wordt in een nieuw verworven, heldere structuur. Leren door inzicht is afhankelijk van vroegere ervaringen en gaat samen met de toepassing en herschikking van deze ervaringen op een nieuwe wijze, zodat geheel onbekende problemen kunnen worden opgelost. Met deze indeling van leerprocessen in acht categorieën door zijn niet alle problemen ten aanzien van het leren opgelost. Er zijn ook motivationele invloeden werkzaam zoals emoties en behoeftes.
 * De acht verschillende typen leerprocessen:**

Jerome Bruner was in de twintigste eeuw een van de meest bekende en invloedrijke psychologen. Momenteel is hij “senior research fellow”op de universiteit van New York in het vak Rechten. Bruners visie op de leer theorie heeft grote invloed gehad op het cognitivisme. Hij stelde zich voor dat het leerproces stap voor stap verliep onder invloed van ervaring en omgevingsfactoren. Kinderen zag hij als “problem solvers” die innerlijke vraagstukken moesten oplossen. Dit zorgde in die tijd voor veel ophef.
 * Jerome Bruner** //(geboren 1 Oktober 1915 in New York)//

In de theorie van Bruner is leren een actief proces waarbij voortgebouwd word op eerder opgedane kennis. De leerling legt verbanden tussen het huidige vraagstuk en eerder opgedane kennis of meegemaakte dingen, zo kan de leerling meer zien dan slechts de gegeven informatie. Een ander aspect is dat stof vaak herhaald moet worden zodat het beter onthouden wordt. De leeftijd van de leerling maakte niet uit voor het niveau van de stof, zolang het maar aangepast word aan de doelgroep, dit kan gedaan worden door de stof aan te bieden in de vorm van verbanden met dingen die op dat moment in hun hoofd om gaan. Als iemand het kan visualiseren wordt het een stuk makkelijker en ook aantrekkelijker om het te begrijpen. Ook beaamde hij dat er ruimte moet zijn voor intuïtie, omdat in de wetenschap vaak genoeg beslissingen worden genomen op intuïtie. In het kort gaat het er om dat de stof gestructureerd aangeboden word, zodat er voortgebouwd kan worden op bestaande informatie, het moet uitdagend zijn, de leerling moet zich uitgedaagd voelen om kennis tot zich te nemen, en het moet zo aangeboden worden dat de leerling zich kan voorstellen dat hij iets heeft aan de opgedane kennis.
 * De theorie van Jerome Bruner**